| english | deutsch | pers | data | curriculae | productie archief | programma archief | |||||||
|
Grand Theatre Producties Ola Mafaalani (regie) Leersmoel - met de vroooem kettingzaag (coproduktie met theatergroep Crescendo) 
Het stuk 'Lederfresse' van Helmut Krausser (geboren 1964) ging een paar jaar geleden in première bij Thalia in Hamburg en was meteen een groot succes. Het is mede gebaseerd op een waar gebeurd verhaal en opgedragen aan de door de Münchense politie in 1987 doodgeschoten Werner Bloy, bij een als grap bedoelde schijngijzeling. Belangrijke inspiratiebron is de cult-horrorfilm 'The Texas Chainsaw Massacre' van Tobe Hooper en het belangrijkste personage hierin: Leatherface, met zijn masker van menselijk leer.Het stuk: de man koopt van het laatste geld een kettingzaag. Zijn vrouw betrapt hem als hij gekleed is in kostuum en masker van Leatherface. De herrie van de zaag en de ruzie tussen hen brengt de buurman op het idee dat de vrouw gekidnapt is en in levensgevaar verkeert. De politie komt en omsingelt het huis. Het paar vindt de bizarre situatie spannend en maakt van de gelegenheid gebruik om bij de politie bier te bestellen. Hij: "Wij krijgen ons bier gratis thuis geleverd. Er bestaan altijd wegen om in te slaan. Prinses, hou je van me?" "De taal van de geliefden is klinisch ontsmet, moet haar ook toegestaan zijn, maar wanneer je bedenkt, het gedartel, het gezwijmel van gestameld speeksel, de glazige draad loopt van mij naar jou, koortsige bruggen, die trillingen overbrengen." We zien twee mensen. Zij balanceren, dansen, lopen, leven en overleven, lachen en spelen op de glazige draad. Een draad die door hun energie bij elkaar gehouden wordt. 'Leersmoel', het liefdesverhaal. De liefde, onzegbaar. "Onzegbaar treurig. Onzaaglijk mooi." Geluk kun je alleen maar lenen, per minuut, hooguit per uur. Er nog meer van genieten terwijl buiten de totale ontmenselijking plaatsvindt. "Maar de meeste mensen hebben niet eens een goed moment gehad, hebben verdedigend gespeeld, en dan toch opeens: Sudden Death." Regisseur Ola Mafaalani maakte vorig seizoen in het Grand Theatre de voorstelling Harige Machines met acteur Ko van den Bosch. Van de Duitse schrijver Helmut Krausser verscheen verder, ook in Nederlandse vertaling, de vuistdikke roman 'Melodieën'. Tekst: Helmut Krausser * vertaling: Tom Kleijn * regie: Ola Mafaalani * spel: Robijn Wendelaar, Flip Filz * geluidsdecor: Wim Conradi * uitvoering decor: Douwe Ket * techniek: Bert Bornebroek, Wil Frikken * productie: Pol Wijnberg, Greetje ter Harkel Uit de pers Leersmoel: een verbale uitputtingsslag Luuk Verpaalen in het Nieuwsblad v/h Noorden, 28-2-1996 "De KVS uit Brussel bracht Helmut Kraussers Lederfresse uit onder de titel Leaterface, regisseur Ola Mafaalani brengt het, in vertaling van Tom Kleijn, uit als Leersmoel. Een veelzeggend verschil. 'Leersmoel', dat woord knarst, dat ramt, dat schuurt. In dat ene woord 'leersmoel' balt zich alles samen wat Krausser met zijn tekst heeft willen uitdrukken. Haar regie is navenant. Bij haar niet, zoals bij de KVS-versie, een keurig samenwonend stel van wie de mannelijke partner zich onledig houdt met fantasieën over de grote, boze buitenwerled. Nee, bij Mafaalani is die buitenwereld voortdurend voelbaar aanwezig. In het duistere geluidsdecor, dat alle handelingen van een dreigende ondertoon voorziet; in de rauwe vormgeving, die helemaal bestaat uit springveren matrassen: in de hoeveelheid bloed die de hoofdpersoon over zich heengiet. Krausser droeg zijn stuk op aan Werner Bloy, een jong die in 1987 in München werd doodgeschoten, omdat deze een door hem voor de grap geënsceneerde gijzeling niet begreep. Dat gegeven is de rode draad in het stuk. Maar die anekdote is niet het belangrijkste element. Dat zijn de oprispingen van het hoofdpersonage, voor wie de wereld buiten bestaat uit een gecorrumpeerde jungle waar het recht van de sterkste geldt. Hij tracht zich daarin onder andere staande te houden door te schrijven. Hij wil het onbegrijpelijke begrijpen door het onder woorden te brengen. Een bij voorbaat onmogelijke taak, zo beseft hij zelf ook. Dus speelt hij ook scènes uit The Texas Chainsaw Massacre, om uit zichzelf te kunnen treden, nieuwe ervaringen op te kunnen doen. Gaandeweg ontdekt hij wat de macht is van zijn cirkelzaag. Mafaalani heeft zich zo sterk op de hij-figuur geconcentreerd dat de suggestie wordt gewekt dat het hele verhaal zich puur in zijn hoofd afspeelt. Niet alleen heeft ze de paar momenten dat de buitenwereld zich manifesteert vervangen door geluidsfragmenten, maar ook de rol van de vriendin is teruggebracht tot een minimale. Zij zou net zo goed een aan zijn fantasie ontsproten personage kunnen zijn. Dat aspect geeft Kraussers tekst een onverwachte, verontrustende kracht. Het realisme is er rigoreus uit weggesneden, wat overblijft is de chaos in het hoofd. een verbale uitputtingsslag waaraan hij uiteindelijk ten onder gaat." Veel bloed en de wens om geweld te doorgronden Anneriek de Jong in NRC Handelsblad, 8-3-1996 "(...) Een regisseur die flink met bloed smijt laadt algauw de verdenking van effectbejag op zich, en dikwijls is hij inderdaad slechts op sensatie uit. Maar de afwijzende reactie van de kijker kan net zo goed een vorm van afweer zijn. Ook in het theater mag het geweld niet te dichtbij komen; ook hier kunnen we ons geen gevoeligheden permitteren, anders worden we ziek. Dus pantseren we ons met cynisme en gaan we grimlachend aan de kern van de zaak voorbij. Grimlachend keek ik naar Leersmoel en pas gaandeweg besefte ik dat Leersmoel over zulke afweermechanismen gaat. Over ontkenning van geweld en het geobsedeerd zijn erdoor, twee reacties die in feite allebei even extreem zijn. De man in Leersmoel - oorspronkelijke titel Lederfresse - vertoont het tweede soort gedrag. hij tracht het geweld te doorgronden door het naar zich toe te halen. Op een avond waarop hij zich alleen waant, onderzoekt hij het wezen van een moordenaar, de griezel uit de film The Texas Chainsaw Massacre. Daartoe heeft hij bij de slager twee emmers varkensbloed gehaald, bij de ijzerhandel een kettingzaag en uit het keukenkastje een zeem, die nu als beulskap fungeert. Aldus uitgedost als Leaterface giet hij het varkensbloed over zich heen - en dan komt zijn vrouw binnen. Vroeger dan verwacht, want bij het café waar zij als serveerster werkte hebben ze haar ontslagen. Dat laatste is een mededeling van haar die hem helemaal ontgaat. Veel te druk heeft hij het ermee aan haar uit te leggen waar zijn bizarre exercitie goed vor is, en, het moet gezegd, zijn argumenten klinken redelijk. 'Daarbuiten' ontwaart hij 'een totale ontmenselijking' en daar wil hij een verklaring voor vinden, hij is immers een schrijver, een professionele (ofschoon straatarme) drijfveren-zoeker. En aangezien hij uit zichzelf geen vlieg kwaad zou doen, moet hij zich in eenpersonage à la Leaterface verplaatsen om althans íets van de tijdgeest te snappen. Of liggen de zaken toch ingewikkelder? Gebruikt deze schrijver z'n verbeelding, z'n intelligentie, z'n creativiteit alleen maar om er zijn eigen destructiedrift mee te verwezenlijken? Heeft zijn vrouw misschien toch gelijk als ze hem toeroept dat hij een gevaarlijke gek is? Wie is er nu eigenlijk gek: de vrouw, die, volgens hem dan, alleen maar videootjes over bloemen en koalabeertjes houdt, of de man, die uitsluitend naar films als The Texas Chainsaw Massacre etcetera kijkt? Is iemand die het fenomeen geweld van alle kanten bestudeert inderdaad, zoals de man stelt, beter op het harde grote-mensenleven voorbereid dan iemand die zich liever met vriendelijker dingen bezighoudt? Het slot van de voorstelling lijkt de bewering van de man te logenstraffen. Want zodra deze huismus een stap, één stapje maar, in de boze buitenwereld zet, wordt hij overhoop geschoten. Waarschijnlijk door politieagenten die, gealarmeerd door een buurman, zijn woning omsingeld hebben. Regisseuse Ola Mafaalani heeft die woning, die binnenwereld van de man, mooi-benauwend vormgegeven. Een kleine driehoek, bestaande uit beddespiralen: dat is het tere bouwsel waarin de man en zijn vrouw om elkaar heen bewegen. Over die weinig stevige speelvloer zoeken zij al balancerend hun weg; ze lopen niet, nee, ze worstelen, dansen en wankelen. Deze onvrijwillige dynamiek van het duo geeft het spel een vitaliteit die de lange monologen van de man heel verteerbaar maken. Toch hadden de spelers flip Filz en Robijn Wendelaar de humor van auteur Helmut Krausser (bekend van het diepzinnige én geestige epos Melodieën) meer tot z'n recht kunnen laten komen. Een scène waarin de man met een hondse blik vanachter zijn leren masker naar de vrouw opkijkt - zo'n scène mag best wat theatraler. Want serieus blijft deze Leersmoel toch wel, met al dat zeer realistisch ogende rode lichaamsvocht. Data
|